Recent Posts

Archive

Tags

Εντατική Αλληλεπίδραση: Το κλειδί για αποτελεσματική επικοινωνία

Τι είναι η Εντατική Αλληλεπίδραση;

Η Εντατική Αλληλεπίδραση είναι μία προσέγγιση που διευκολύνει την ανάπτυξη κοινωνικών και επικοινωνιακών δεξιοτήτων ατόμων που βρίσκονται ακόμη σε ένα πρώιμο στάδιο της επικοινωνιακής εξέλιξης, η έχουν σοβαρές Μαθησιακές Δυσκολίες ή Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος. Έχει βασιστεί στο μοντέλο αλληλεπίδρασης μεταξύ του βρέφους και του ατόμου που το φροντίζει στη διάρκεια του πρώτου χρόνου της ζωής του.

Αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1980 από μία ομάδα προσωπικού που εργαζόταν στο νοσοκομειακό σχολείο Harperbury στο Herfordshire. Το Harperbury ήταν ένα σχολείο για άτομα με σοβαρές μαθησιακές δυσκολίες στις εγκαταστάσεις ενός μεγάλου νοσοκομείου στην νότια Αγγλία. Οι έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στο σχολικό πλαίσιο από τις δασκάλες Δρ. Dave Hewett και Δρ. Melanie Nind βάδιζαν στα χνάρια της δουλείας του Δρ. Geraint Ephraim, ενός ψυχολόγου που εργαζόταν στο νοσοκομείο. Η εργασία τους οδήγησε στην έκδοση αρκετών συγγραμμάτων που εξηγούν αναλυτικά την προσέγγισή και τα οφέλη της.

Αλληλεπιδράσεις μητέρας- βρέφους

Τι ορίζουμε ως επικοινωνία;

Η επικοινωνία περιλαμβάνει όλες τις συμπεριφορές που αναπτύσσονται πριν από την ομιλία (χειρονομίες, γλώσσα του σώματος) και προωθούν την αλληλεπίδραση και το συναισθηματικό δέσιμο. Μας καθιστά ικανούς να δημιουργούμε σχέσεις με τα άτομα στη ζωή μας, να μοιραζόμαστε εμπειρίες, να εκφράζουμε τα συναισθήματα μας, να νοιώθουμε ασφαλείς, προστατευμένοι και αγαπημένοι.

Οι πρώιμες, βασικές και απαραίτητες αρχές για την ανάπτυξη της επικοινωνίας μπορούν να χαρακτηριστούν ως:

  • Η συνύπαρξη με ένα άλλο άτομο και η συγκέντρωση της προσοχής μας σε αυτό για ένα χρονικό διάστημα

  • Η χρήση και η κατανόηση της βλεμματικής επαφής

  • Η χρήση και η κατανόηση των εκφράσεων του προσώπου

  • Η χρήση και κατανόηση της σωματικής επαφής

  • Η χρήση και η κατανόηση των μη λεκτικών συμπεριφορών (γλώσσα του σώματος, χειρονομίες)

  • Η χρήση και η κατανόηση των λεκτικών συμπεριφορών

  • Το μοίρασμα του προσωπικού χώρου

  • Το μοίρασμα της προσοχή μας με ένα άλλο άτομο και η ανάπτυξη δραστηριοτήτων μαζί του

  • Η μίμηση ή η αντιγραφή των συμπεριφορών του ατόμου με το οποίο είμαστε μαζί και η εναλλαγή σειράς σε αυτό

Για πολλά παιδιά ή ενήλικες, οι αρχές αυτές εκλείπουν ή δεν έχουν αναπτυχθεί. Το παιδί ή ο ενήλικας μπορεί να νοιώσει χαμένος, αποκομμένος από το περιβάλλον και τους ανθρώπους γύρω του με αποτέλεσμα να κλειστεί στον εαυτό του και να αποκοπεί από τον υπόλοιπο κόσμο. Κάποια άλλα άτομα, ενώ έχουν μεγάλη επιθυμία να επικοινωνήσουν, δεν κατέχουν τις βασικές επικοινωνιακές δεξιότητες. Χρειάζονται ελαφρά καθοδήγηση και υποστήριξη για να ξεκινήσει αυτή η διαδικασία: σε αυτό το σημείο η Εντατική Αλληλεπίδραση μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη.

Ποιος μπορεί να επωφεληθεί από την Εντατική Αλληλεπίδραση;

Όπως αναφέρθηκε, η Εντατική Αλληλεπίδραση έχει σχεδιαστεί για καλύψει τις ανάγκες μάθησης ατόμων που βρίσκονται ακόμη στα πρώιμα στάδια της επικοινωνιακής ανάπτυξης ή ατόμων που χρειάζονται υποστήριξη για να διευρύνουν και να αναπτύξουν τις επικοινωνιακές τους δεξιότητες, ανεξάρτητα από την ηλικία, το επίπεδο δυσκολίας ή ανάπτυξής τους.

Είναι πολύ αποτελεσματική για:

  • Παιδιά και ενήλικες που βρίσκονται στο προγλωσσικό στάδιο, με λίγες ή περιορισμένες επικοινωνιακές συμπεριφορές

  • Παιδιά και ενήλικες που είναι κοινωνικά αποσυρμένα, δηλαδή που δυσκολεύονται να αλληλεπιδράσουν με άλλους ανθρώπους, ή που μοιάζουν να αντλούν λίγη ή καθόλου ευχαρίστηση από την αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους.

  • Παιδιά και ενήλικες που παρουσιάζουν κάποιες συμπεριφορές (υψηλά επίπεδα άγχους, εναντιωματική συμπεριφορά) που δυσκολεύουν την αλληλεπίδραση με τους άλλους ανθρώπους

  • Παιδιά και ενήλικες με αυτισμό (λεκτικό ή μη) και επίσης αυτούς με καλές δεξιότητες επικοινωνίας, αλλά που χρειάζονται υποστήριξη με δεξιότητες- κλειδιά όπως η ανάπτυξη της βλεμματικής επαφής, η αποκωδικοποίηση των εκφράσεων του προσώπου, η εναλλαγή σειράς στην ανταλλαγή συμπεριφορών, η ανάπτυξη και διεύρυνση του επιτονισμού του λόγου.

  • Παιδιά και ενήλικες με Μαθησιακές Δυσκολίες

  • Παιδιά και ενήλικες με αισθητηριακές διαταραχές.

Συνεδρίες Εντατικής Αλληλεπίδρασης

Πως μπορώ να ξεκινήσω να χρησιμοποιώ Εντατική Αλληλεπίδραση;

Η Εντατική Αλληλεπίδραση είναι πρακτική μέθοδος. Ο μόνος «εξοπλισμός» που χρειαζόμαστε είναι ένα άτομο για σύντροφος επικοινωνίας. Το άτομο που πραγματοποιεί τη μέθοδο πρέπει να είναι ήρεμο και παρατηρητικό: προσέχουμε τον ρυθμό της αναπνοής του επικοινωνιακού παρτενέρ, τη βλεμματική επαφή ή το βλέμμα του, τη γλώσσα του σώματος, την ανάγκη για χώρο και απόσταση, προς τα πού κατευθύνεται, τι του αρέσει, τι του δίνει χαρά και χαλάρωση. Σκοπός είναι να δημιουργηθεί μια σχέση στην οποία το παιδί θα νοιώσει ασφάλεια και άνεση.

Ενδεικτικά, κάποιες τεχνικές της Εντατικής Αλληλεπίδρασης είναι οι εξής:

• Μοίρασμα του προσωπικού χώρου (προσέγγιση του παιδιού με έναν τρόπο που δεν του προκαλεί αμηχανία ή εκνευρισμό)

• Ανταλλαγή βλεμματικής επαφής (σε πλαίσιο διάφορων παιχνιδιών τύπου κουκου- τσα)

• Ανταλλαγή εκφράσεων του προσώπου (γκριμάτσες, χαμόγελο)

• Σωματική επαφή (γαργαλητό, χάδι, παλαμάκια)

• Λειτουργική ηχολαλία (μίμηση των λεκτικών ή των ηχητικών παραγωγών του παιδιού, όπως του ρυθμού της αναπνοής του)

• Μίμηση της συμπεριφοράς (μίμηση της γλώσσας του σώματος του άλλου ατόμου, για παράδειγμα των κινήσεων του σώματός του ή του τρόπου που κάθεται)

• Δραστηριότητα Κοινής Εστίασης της προσοχής (συντονισμός προσοχής σε μια δραστηριότητα ακολουθώντας την οπτική εστίαση του παιδιού, για παράδειγμα η παρατήρηση των εικόνων ενός βιβλίου και ο σχολιασμός)

• Κοινές δραστηριότητες (από κοινού με το παιδί χωρίς να είναι καθοδηγούμενες)

• Ακολουθίες έκρηξης- παύσης (διακοπή δραστηριοτήτων προκειμένου να αυξηθεί η προσμονή και η προσδοκία)

• Εναλλαγή σειράς (διαδοχική σειρά- «σειρά μου- σειρά σου»)

Με τις τεχνικές αυτές δημιουργείται μια ευχάριστη και φυσική επικοινωνία που έχει ως αποτέλεσμα αλληλουχίες αλληλεπιδράσεων, που σταδιακά αυξάνονται σε διάρκεια και σε πολυπλοκότητα.

Μια κεντρική αρχή είναι ότι ο θεραπευτής δεν έχει διορθωτικό ή παρεμβατικό ρόλο, ο σύντροφος επικοινωνίας οδηγεί και κατευθύνει και ο θεραπευτής ανταποκρίνεται στη συμπεριφορά του και συμμετέχει. Οι συνεδρίες μπορούν να ποικίλλουν σε ένταση, σε λεκτικές παραγωγές και σε σωματικό παιχνίδι.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στόχος είναι αμοιβαία ευχαρίστηση, το να απολαύσει ο ένας την παρέα του άλλου! Και οι δύο συμμετέχοντες πρέπει να νοιώθουν άνετα, με την ευχαρίστηση της δραστηριότητας ως το βασικό κίνητρο!

Βιβλιογραφία

  1. Nind, M. & Hewett D., (2010). Εντατική Αλληλεπίδραση (Intensive Interaction). Ένας πρακτικός οδηγός για άτομα με επικοινωνιακές διαταραχές. (Δ. Μποζινάκη, Μεταφ.). Αθήνα: Ταξιδευτής

  1. Firth G., Menzies L., Hewett D., Intensive Interaction Institute (2012). Ενημερωτικό Εγχειρίδιο για την Εντατική Αλληλεπίδραση (Ι. Βογινδρούκας, Ε. Ν. Χελάς Μεταφ.), Γιάννενα: ΙΕΕΛ

Πηγές

  1. http://www.moynatalcer.co.uk/intensive-interaction/

  2. http://www.intensiveinteraction.co.uκ